AI może pomóc napisać wiadomość do kandydata, zaproponować słowa kluczowe, przeanalizować CV, przygotować podsumowanie rozmowy czy podpowiedzieć kolejne kierunki poszukiwań. ATS może automatyzować komunikację, zbierać dane, tworzyć raporty i zdejmować z rekrutera część powtarzalnych zadań. Możliwości mamy coraz więcej.
Tylko że wraz z nimi łatwo wpaść w pułapkę, w której pytanie „jakie narzędzie możemy tutaj wykorzystać?” pojawia się wcześniej niż „co właściwie nie działa?”. I właśnie ten wątek bardzo mocno wybrzmiał w naszej rozmowie z Jackiem Krajewskim w podcaście Rekrutacja z perspektywy.
Technologia może usprawnić proces. Może też jednak sprawić, że szybciej wykonamy coś, co od początku było źle zaprojektowane. Jeżeli nie wiemy kogo naprawdę szukamy, brief jest powierzchowny, komunikacja z kandydatami nie działa albo proces zatrzymuje się po stronie hiring managera, kolejne rozwiązanie AI nie usunie źródła problemu. Może jedynie dołożyć do niego kolejną warstwę.
Dlatego zanim sięgniesz po nowe narzędzie, automatyzację albo kolejną funkcję AI, warto zatrzymać się przy siedmiu pytaniach.
Spis treści
- 01. Co właściwie nie działa?
- 02. Czy technologia rozwiązuje problem, czy tylko przyspiesza obecny sposób pracy?
- 03. Czy wykorzystuję już możliwości narzędzi, które mam?
- 04. Co konkretnie technologia ma zrobić za mnie?
- 05. Czy wynik jest tylko szybszy, czy również lepszy?
- 06. Co zmienia się po stronie kandydata?
- 07. Po czym poznam, że problem rzeczywiście został rozwiązany?
01. Co właściwie nie działa?
To najważniejsze pytanie i jednocześnie najłatwiejsze do pominięcia.
„Chcemy korzystać z AI” nie jest jeszcze problemem. Podobnie jak „potrzebujemy lepszego ATSu” czy „musimy bardziej zautomatyzować sourcing”.
Problemem może być za to fakt, że zbudowanie jednego searchu zajmuje zbyt dużo czasu. Kandydaci nie odpowiadają na wiadomości. Rekruterzy ręcznie przekładają dane między systemami. Hiring manager przez tydzień nie wraca z feedbackiem. Search daje setki niedopasowanych wyników albo przeciwnie – prawie nic.
Dopiero kiedy nazwiesz problem, możesz zastanawiać się, czy technologia jest właściwą odpowiedzią.
To szczególnie ważne w sourcingu, bo brak efektu bardzo łatwo przypisać narzędziu. Search nie działa? Może potrzebujemy lepszego rozwiązania do wyszukiwania. Kandydaci nie odpowiadają? Może AI napisze lepszą wiadomość. Nie mamy wystarczająco dużo profili? Może kolejne narzędzie znajdzie ich więcej.
Tylko że źródłem problemu równie dobrze może być persona, wymagania, rynek, oferta, komunikacja albo przyjęta strategia. Dlatego zamiast zaczynać od: „Jak możemy to zautomatyzować?”, zacznij od: „Co konkretnie chcę poprawić i skąd wiem, że właśnie tutaj znajduje się problem?”
Jeśli problem dotyczy konkretnie sourcingu i nie wiesz, dlaczego search nie daje oczekiwanych rezultatów, przygotowałam też checklistę do pobrania Search nie działa? 10 rzeczy do sprawdzenia, zanim zaczniesz od nowa. Pomoże Ci przejść przez najważniejsze obszary – od profilu i rynku po sposób wyszukiwania i komunikację.
02. Czy technologia rozwiązuje problem, czy tylko przyspiesza obecny sposób pracy?
Automatyzacja sama w sobie nie poprawia jakości procesu. Jeżeli działamy na źle zdefiniowanych założeniach, technologia będzie pracowała właśnie na nich. Dobrym przykładem jest preselekcja kandydatów. Narzędzie może oceniać dopasowanie CV do stanowiska, ale najpierw ktoś musi określić, co właściwie oznacza „dopasowanie”.
Jeżeli brief z hiring managerem jest zdawkowy, lista wymagań zawiera wszystko, co „byłoby mile widziane”, a must have miesza się z nice to have, problem nie zaczyna się na etapie analizy CV, tylko znacznie wcześniej.
Podobnie działa to w sourcingu. AI może zaproponować alternatywne nazwy stanowiska, słowa kluczowe czy firmy, w których warto szukać. Nadal jednak rekruter musi wiedzieć, czy te podpowiedzi prowadzą do właściwego rynku kandydatów.
Technologia może pomóc nam szybciej dojść do wyniku. Nie odpowie jednak automatycznie na pytanie, czy zmierzamy w dobrą stronę.
To samo dotyczy tempa rekrutacji. Zanim uznamy, że potrzebujemy kolejnej automatyzacji albo większego budżetu, warto sprawdzić czy problem nie leży w samych założeniach procesu. Szerzej pisałam o tym w artykule Dlaczego rekrutacja trwa za długo? Sprawdź założenia, zanim zwiększysz budżet.
03. Czy wykorzystuję już możliwości narzędzi, które mam?
To pytanie jest mniej efektowne niż testowanie kolejnego rozwiązania AI, ale często daje znacznie większy efekt.
Zanim zaczniesz szukać nowego narzędzia, sprawdź, co już masz. Być może Twój ATS potrafi automatyzować część komunikacji, tworzyć raporty, pokazywać powody rezygnacji kandydatów albo integrować się z innymi systemami, ale nikt dotąd tego nie skonfigurował. Być może korzystasz z ChatGPT głównie do tworzenia wiadomości, choć mógłby pomóc Ci również uporządkować personę, przeanalizować nazewnictwo stanowisk albo wygenerować hipotezy do kolejnego searchu. A może problem wcale nie wymaga AI. Wystarczy prostsza automatyzacja, zmiana sposobu zbierania danych albo lepsze wykorzystanie funkcji, za które firma już płaci.
W rozmowie z Jackiem pojawiła się metafora bolidu Formuły 1. Możemy mieć najbardziej zaawansowaną technologię, ale sam bolid nie wystarczy. Potrzebne jest jeszcze całe zaplecze, które pozwala wykorzystać jego możliwości. W rekrutacji tym zapleczem są między innymi dobrze zdefiniowany proces, dane, kompetencje zespołu i świadomość tego, po co właściwie korzystamy z danego rozwiązania.
Bo niezależnie od tego, czy korzystasz z LinkedIna, ATSu czy AI, skuteczny sourcing nadal zaczyna się wcześniej niż od wpisania pierwszego zapytania. Jeśli chcesz uporządkować ten etap, zobacz wpis: Jak zacząć sourcing? 5 kroków do skutecznego wyszukiwania kandydatów.
04. Co konkretnie technologia ma zrobić za mnie?
„AI oszczędzi mi czas” brzmi dobrze, ale warto zejść poziom niżej – którą dokładnie czynność ma przejąć?
Jeżeli narzędzie analizuje 100 profili, ale Ty później sprawdzasz wszystkie wyniki, żeby upewnić się, że nie pominęło właściwej osoby, oszczędność czasu może być znacznie mniejsza, niż początkowo zakładaliśmy. Jeżeli AI tworzy wiadomość, ale każdą i tak trzeba przepisać, poprawić i dopasować do konkretnego kandydata, być może warto sprawdzić, czy rzeczywiście wykorzystujemy je w najbardziej użyteczny sposób.
Nie oznacza to, że takie rozwiązanie jest złe – może być świetnym asystentem. Tylko „pomaga mi” i „wykonuje za mnie część pracy” to dwie różne rzeczy.
Dlatego warto określić, co ma się faktycznie zmienić po wdrożeniu technologii. Czy znika jakieś powtarzalne zadanie? Czy szybciej dochodzę do pierwszej wersji rozwiązania? Czy technologia pozwala mi przeanalizować więcej danych? Czy pomaga zauważyć kierunek, którego samodzielnie mogłabym nie sprawdzić?
Im dokładniej odpowiesz na to pytanie, tym łatwiej ocenisz później prawdziwą wartość narzędzia.
05. Czy wynik jest tylko szybszy, czy również lepszy?
W sourcingu łatwo zachwycić się tempem. W kilka sekund dostajemy listę alternatywnych stanowisk, boolean, propozycję wiadomości albo analizę profilu. Tylko, że szybko wygenerowana odpowiedź nadal może być błędna. Model może zaproponować pięć alternatywnych nazw stanowiska, z których dwie prowadzą do zupełnie innych kandydatów. Może zbudować wyszukiwanie, które wygląda logicznie, ale nadmiernie ogranicza wyniki. Może napisać wiadomość poprawną językowo, ale całkowicie generyczną.
Dlatego jednym z ważniejszych kompetencji rekrutera w pracy z technologią staje się nie samo „umiem użyć AI”, ale: umiem ocenić jakość tego, co AI mi zwróciło.
To samo dotyczy narzędzi oceniających kandydatów. Jeżeli system pokazuje określony poziom dopasowania, nie oznacza to jeszcze, że warto bezrefleksyjnie oprzeć na nim decyzję. Technologia może pomóc uporządkować informacje, ale kontekst nadal pozostaje po stronie człowieka.
Warto więc przy każdym rozwiązaniu zadać sobie dwa osobne pytania:
Czy dzięki temu pracuję szybciej? oraz: Czy dzięki temu podejmuję lepsze decyzje?
Dobrze, jeśli odpowiedź na oba brzmi „tak”.
06. Co zmienia się po stronie kandydata?
Rekruter patrzy na technologię przez pryzmat własnej pracy. Kandydat doświadcza jej z zupełnie innej strony.
Automatyczna wiadomość może skrócić czas oczekiwania na informację. Dobrze wykorzystany ATS może sprawić, że kandydat nie zniknie gdzieś pomiędzy etapami. Technologia może ułatwić umówienie spotkania albo zapewnić bardziej regularną komunikację. Ale może też stworzyć proces, w którym człowiek ma poczucie, że rozmawia głównie z systemem. Dlatego candidate experience powinno być jednym z kryteriów oceny technologii, a nie dodatkiem omawianym po wdrożeniu.
Przy każdym rozwiązaniu warto zapytać: Co kandydat dzięki tej zmianie zyskuje?
Szybszą informację? Większą przejrzystość? Łatwiejszy proces? A może główną korzyść odczuwa wyłącznie organizacja?
To szczególnie ważne tam, gdzie automatyzacja dotyczy kontaktu, selekcji czy oceny kandydatów. Im większy wpływ technologii na doświadczenie człowieka i decyzje dotyczące jego kandydatury, tym ważniejsza staje się świadoma kontrola nad tym procesem.
07. Po czym poznam, że problem rzeczywiście został rozwiązany?
Jeżeli przed wdrożeniem nie określimy jak wygląda sukces, po kilku miesiącach bardzo łatwo uznać samo korzystanie z narzędzia za dowód jego skuteczności.
„Używamy AI” nie jest rezultatem, „Zautomatyzowaliśmy komunikację” też jeszcze nim nie jest. Rezultatem może być natomiast skrócenie czasu potrzebnego na przygotowanie searchu, mniejsza liczba ręcznych czynności, szybsza informacja zwrotna dla kandydatów, większa liczba trafnych profili w pierwszej iteracji albo łatwiejsza identyfikacja momentu, w którym search przestaje działać.
W sourcingu szczególnie warto mierzyć nie tylko ilość. Jeżeli dzięki narzędziu znajdujesz dwa razy więcej profili, ale odsetek osób faktycznie odpowiadających personie się nie zmienia, trudno mówić o jednoznacznej poprawie.
Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem korzystania z nowego rozwiązania określ: Co chcę zmienić? Jak wygląda sytuacja dzisiaj? Po czym za kilka tygodni lub miesięcy poznam, że jest lepiej? Dopiero wtedy można uczciwie ocenić efekt.
Jedno pytanie na koniec
Jeżeli nadal zastanawiasz się, czy konkretne narzędzie rzeczywiście jest Ci potrzebne, spróbuj odwrócić perspektywę: Gdybym jutro przestał z niego korzystać, jaki konkretny problem wróciłby do mojego procesu?
Jeżeli odpowiedź przychodzi od razu, prawdopodobnie narzędzie rzeczywiście rozwiązuje realną potrzebę. Jeżeli trudno ją znaleźć, być może technologia stała się po prostu kolejnym elementem procesu. I właśnie dlatego nie warto budować swojej przewagi jako rekruter wyłącznie na znajomości konkretnych narzędzi – one będą się zmieniać.
Znacznie bardziej trwała jest umiejętność rozpoznania problemu, postawienia właściwej hipotezy, dobrania sposobu działania i oceny tego, czy rezultat rzeczywiście przybliża nas do celu.
Technologia jest więc jednym z elementów warsztatu rekrutera, a nie jego strategią.
Ten artykuł powstał jako rozwinięcie rozmowy z Jackiem Krajewskim w podcaście Rekrutacja z perspektywy. Jeśli chcesz posłuchać szerszej rozmowy o HR Tech, ATS-ach, AI, automatyzacji i tym, dlaczego nie wszystko co możemy zautomatyzować, rzeczywiście powinniśmy automatyzować – pełny odcinek znajdziesz tutaj.
Co dalej?
Jeśli chcesz pracować nad sourcingiem właśnie w ten sposób – od diagnozy potrzeby i zbudowania strategii, przez personę, analizę rynku i research, po świadome wykorzystanie narzędzi oraz komunikację z kandydatami – właśnie nad tym pracujemy podczas mojego szkolenia.



